lammertijd

Lammertijd is zo’n mooie tijd bij de schapen. Het is prachtig om nieuw leven geboren te zien worden. Vier jaar geleden vond ik het al bijzonder, maar door de jaren heen ben ik het alleen maar leuker gaan vinden.

ps: ik ben ook nog aan het leren, en door de tijd heel leer je nieuwe dingen.

Wat is lammertijd?

Lammertijd is de periode waarin lammetjes geboren worden. Per bedrijf verschilt het hoe vaak, wanneer en hoe lang deze periode duurt. Er zijn bedrijven (voornamelijk vleesbedrijven en sommige bedrijven in het buitenland) waar meerdere keren per jaar lammeren worden geboren.

Wanneer de lammeren geboren worden, hangt af van wanneer de ram (het mannetje) bij de ooien heeft gelopen. In het wild gebeurt dit vaak rond november. Op boerderijen verschilt het per bedrijf en dat heeft meestal te maken met wat men met de lammeren wil.

Een ooi (het vrouwtje) is gemiddeld vijf maanden min vijf dagen drachtig. Dit is een gemiddelde: sommige ooien zijn iets langer drachtig, andere iets korter.

hoe herken je een bevalling?

Als een ooi gaat bevallen, kun je verschillende gedragingen opmerken. Ze worden onrustiger, zonderen zich af van de groep, gaan liggen en weer staan. Ook kunnen ze gaan “graven”, flemmen en zwaarder ademen.

Aan het lichaam kun je ook veranderingen zien. De uiers worden groter en de vulva zwelt op en wordt roder. Soms denk je: nu gaat het gebeuren, en dan gebeurt er… niks. Dat zijn momenten waar ik altijd een beetje van baal.

verschillende fase van een bevalling

Een bevalling bestaat uit drie fases.

1. De ontsluitingsfase
In deze fase wordt de baarmoedermond groter. Vaak zie je het vruchtwaterzakje naar buiten komen. Dit helpt bij het openen van de baarmoedermond.

2. De uitdrijvingsfase
Tijdens deze fase wordt het lam geboren. Als alles goed gaat, zie je eerst de twee voorpootjes met daarboven het kopje. Daarna volgt de rest van het lichaam.
Er kunnen verschillende dingen misgaan, maar daar zal ik in een andere blog uitgebreider op ingaan.

3. De nageboortefase
Zoals de naam al zegt, komt dan de nageboorte (de placenta). Deze moet er volledig uitkomen, anders kan er een vergiftiging ontstaan. De meeste ooien eten de nageboorte op, en dat is helemaal normaal. Als dit niet gebeurt, moet je hem opruimen om stank en infecties te voorkomen.

kraamhokken

Op de meeste bedrijven zijn kraamhokken aanwezig. Hier worden de lammeren geboren of hier gaan ze na de geboorte heen. Een kraamhok is een klein hok waar moeder en lam samen staan. Zo kunnen ze een sterke band opbouwen en kan de eigenaar ze goed in de gaten houden.

Op sommige bedrijven blijven ze hier een paar uur, op andere bedrijven een paar dagen. Dit hangt af van de beschikbare ruimte en het beleid van het bedrijf.

Na de kraamhokken verschilt het per bedrijf hoe het verder gaat. Soms gaan ze direct naar de rest van de kudde, soms eerst naar een kleinere groep. Op melkbedrijven worden moeder en lam vaak gescheiden.

wat heb ik tot nu toe geleerd?

Dit is het tweede jaar dat ik actief meedraai tijdens de lammertijd. Ik leer nog elke dag en weet niet altijd meteen wat ik moet doen. Gelukkig word ik hierin heel fijn begeleid door de eigenaresse van de schapen.

Vorig jaar heb ik voor het eerst geholpen bij een geboorte. Bij het Veluws heideschaap hoef je gelukkig niet vaak te helpen, maar soms is het nodig. In mijn eerste jaar heb ik bij drie geboortes geholpen.
De eerste ging goed.
De tweede deed ik helemaal zelf en die verliep soepel.
De derde lukte mij niet en heeft de eigenaresse het overgenomen.

Dit jaar (terwijl ik dit schrijf is het 15-02-2026) heb ik bij één geboorte geholpen, en dat ging goed.

fleslammeren

Vorig jaar waren er acht fleslammeren. Daar heb ik ontzettend veel van geleerd. Hoeveel en hoe vaak je moet voeren, waar je op moet letten tijdens het geven van de fles…

De melk mag bijvoorbeeld niet te warm zijn, niet te veel in één keer, en ze mogen geen lucht binnenkrijgen tijdens het drinken.

’s Ochtends was het altijd zo schattig. Als ik eraan kwam, renden de lammetjes meteen naar me toe. Eén lammetje wist zelfs zijn naam en kwam als je hem riep.

op mijn werk

Misschien vinden jullie het ook leuk om te lezen hoe het op mijn werk gaat.

Ik werk bij een begrazingsbedrijf met drie binnenruimtes. Dit jaar zijn er ongeveer 100 ooien drachtig. Overdag staan ze in de wei en ’s avonds gaan ze naar binnen in de kooi. Zowel overdag als ’s nachts worden daar lammeren geboren.

Om alles goed in de gaten te houden, slaapt de eigenaresse tijdens de lammertijd op het terrein.

Na de geboorte laten we moeder en lam eerst even met rust, zodat ze een band kunnen opbouwen. Daarna gaan ze naar de kraamkamers. Deze staan in de kapschuur, en er zijn er dertien.

Hier blijven ze gemiddeld een paar uur tot drie dagen. Als een lam nog niet sterk genoeg is, blijven ze langer.

In de kraamkamer worden drie dingen gecontroleerd:

• Het geslacht van het lam

• De navelstreng wordt ontsmet

• Er wordt gekeken of er melk uit beide uiers komt

Alles wordt genoteerd in het lammerboek, zodat goed bijgehouden kan worden hoe het gaat.

Daarnaast wordt gekeken of het lam goed drinkt en of de moeder goed voor haar lam zorgt. Voordat ze naar de volgende groep gaan, gebeurt er nog meer:

• De moeder wordt ontwormd en bekapt

• Ze krijgt een mineralenbolus (een grote pil met belangrijke mineralen)

• Het lam krijgt een oornummer en wordt geregistreerd

Daarna gaan ze naar de crèche.

crèche

De crèche is een kleinere groep voordat ze naar de grote groep gaan. Hier kunnen moeder en lam wennen aan meer dieren, maar blijven ze nog overzichtelijk. Meestal blijven ze hier één tot drie dagen.

In een groep merk je soms dat moeder en lam elkaar iets moeilijker kunnen vinden. Daarom is deze tussenstap fijn.

Als alles goed gaat, gaan ze uiteindelijk naar de grote groep. Er zit dan een hek tussen de ooien die nog moeten bevallen en de moeders met lammeren.

Ik vind lammertijd altijd een supermooie periode. Er is nog genoeg te leren en elke dag brengt nieuwe ervaringen.

Mijn doel voor volgend jaar is om één of meerdere nachten te blijven slapen op het bedrijf, zodat ik ook de nachtdiensten volledig meedraai.

Op naar nog meer gezonde lammetjes